10 december is Wereldlichtjesdag in Lunetten-Utrecht

Wereldlichtjesdag

Tekening door Wina Oosterhoff: Lichtjes in het donker

Op de tweede zondag van December worden om 19.00 uur over de hele wereld overleden kinderen herdacht. Dit jaar gebeurt dit ook in een intieme lichtceremonie in Lunetten-Utrecht: Wereldlichtjesdag.

Vijf professionals die ook in hun werk rouw tegenkomen, hebben de handen ineens geslagen om de organisatie hiervan op zich te nemen. “Omdat rouw zolang bij je blijft, een leven lang, eigenlijk. Een overleden kind wordt nooit vergeten, en het kan zo troostvol zijn, als ook die naam weer genoemd mag worden. Die ruimte moet iedereen die daar behoefte aan voelt, krijgen.” zegt Carlien van Geffen, een van de initiatiefnemers.

Ook Kyra Stefels van Kyra coacht komt rouw tegen in haar praktijk: “Het is een thema dat in zoveel levens een plek heeft en is te vaak niet zichtbaar voor de buitenwereld. Fijn om hier daarmee wel naar buiten te kunnen treden en samen hopenlijk troost te vinden.

Toen Jill Hussen van De Smaak van Fort Lunet IV hoorde van dit initiatief, zegde zij ook belangeloos haar medewerking toe. “Wij zijn er ook voor de wijk, en daar past deze ceremonie heel mooi in. In de Tuin van Fort Lunet IV kleden we het mooi aan, en we stellen wat lekkers te eten en te drinken ter beschikking.”

Lize Nijenhuis van Rouwinzicht: “Vaak denken mensen dat op deze dag alleen kleine kinderen herdacht worden, maar ook het verlies van een volwassen kind heeft een grote impact op mensen. En ook deze mensen zijn welkom op Wereldlichtjesdag: alle kinderen die gemist worden, mogen worden herdacht.”

Muziek kan erg troostrijk zijn en Karin Menken en John Jacobs van Hartenlied komen de ceremonie muzikaal omlijsten. “Ik heb vaker gezongen op herinneringsbijeenkomsten en je merkt dat muziek kan sterken. Je kunt er je gevoel in kwijt, het raakt iets aan. John en ik komen graag naar mijn oude wijk Lunetten voor deze bijeenkomst.”

Als je ook wilt komen, meldt je dan even aan via WLDLunetten@gmail.com, dan zetten wij een kaarsje voor je klaar. Is Lunetten-Utrecht voor jou te ver? In het hele land wordt Wereldlichtjesdag gevierd en op deze site kun je vinden waar bij jou in de buurt er eentje plaatsvindt.

 

De groene auto – Tien jaar rouw

Tien jaar. Tien jaar geleden. Tien jaar geleden vandaag.

Na een ziekbed dat gelukkig kort, maar heel intensief was, moesten we afscheid van je nemen. Ik van mijn schoonvader. Mijn man van zijn vader. Mijn schoonmoeders van hun (ex)man. Onze kinderen van hun Opa Cees. Een verdrietig afscheid, met her en der wat onmacht. Onuitgesproken zaken. Onaffe eindjes.

De groene auto

Je liet jouw auto aan Hayo na. Een tweede auto voor van die duurzame types als wij.. In eerste instantie wilden we hem verkopen, maar dat bleek nog niet te kunnen. Jouw Spartan, met je eigen handen gebouwd. Als je de motorkap open doet & de tie-wrapjes ziet, de praktische oplossingen voor niet-alledaagse autobouwproblemen, daarin liggen zoveel verhalen besloten, en zoveel herinneringen…  De Spartan bleef.

De groene auto

De auto van Opa Cees

De Spartan bouwde jij zelf. In de deel heb je uren zitten werken en alle onderdelen zelf aan elkaar verbonden. Je was apetrots op jouw kunstwerk en hebt er jarenlang zelf dagelijks in gereden.  Jullie waren lid van de Spartanclub, waarmee jullie regelmatig een weekend weg gingen. Jij schreef met veel plezier columns voor het clubblad. Toen Hayo, jouw zoon, zijn rijbewijs haalde, had jij een nieuwe navigator en hebben jullie samen een paar mooie rallies gereden en heel veel plezier gemaakt. Op onze trouwdag werd de ‘Fries-weidegroene’ auto prachtig opgepoetst en versierd bij ons afgeleverd: jouw bijdrage aan de festiviteiten.

Onze kinderen waren 3 en 0 jaar toen jij stierf en hebben nauwelijks herinneringen aan een levende jou. Wat ze wel hebben, zijn de verhalen. En die rare groene auto af en toe voor de deur. Terwijl mijn zoon en een vriendje zich nestelen in de comfortabele kuipstoelen, hoor ik de zoon vertellen: “Deze auto is van Opa Cees. Hij heeft hem helemaal zelf gebouwd. En nu heeft mijn papa hem gekregen, want Opa Cees is dood.” Als het mooi weer is en we gaan een stukje rijden, vragen de kinderen: ‘Met de fiets? Of met de auto van Opa Cees?” En het dametje vroeg zich zelfs af, of de auto van Opa Cees er nog is, als zij gaat trouwen.

Spartan

De Trouwauto

Toen twee weken geleden Tom Petty ook stierf, raakt ons dat een beetje extra. Jij was groot fan van Petty & zijn ‘Free Falling’ is gedraaid op jouw uitvaart, en nog heel vaak daarna. Vandaag nog een beetje meer dan anders heb jij een plek in ons leven. Vertellen we verhalen over jou. Delen we jou met de kinderen. De band met jouw vrouw blijft bestaan en ook bij haar valt jouw naam regelmatig en met liefde. We kijken terug op tien jaar. Tien jaar liefde, rouw, en dankbaarheid.

 

 

 

Ritueelbgeleider geeft betekenis aan uitvaart

Plusonline: Ritueelbegeleider geeft betekenis aan afscheid

Deze zomer werkte ik samen met Plusonline voor een aantal artikelen voor hun uitvaartspecial. En een daarvan gaat over ritueelbegeleiden.
In het artikel vertel ik hoe het beroep van ritueelbegeleider ontstaan is, wat een ritueelbegeleider doet, en wat de meerwaarde is van ons werk. Een stuk uit het artikel:

“Steeds vaker willen nabestaanden tijdens de uitvaart iets laten zien van de overledene: iets dat aansluit bij het leven van hun dierbare. Daarom vertellen we verhalen en delen we de belangrijke en bijzondere momenten. En niet alleen dat, we willen graag laten zien wat iemand voor ons betekende, welke rol hij in ons leven speelde en wat we daarvan liefdevol meenemen naar de toekomst. Dat laatste, de vertaalslag van iemands leven naar emotie en betekenis, dát is het terrein van de ritueelbegeleider.

Aan de slag

In de week tussen overlijden en uitvaart haalt de ritueelbegeleider verhalen op met de nabestaanden. Wie was deze persoon? Wat was het beroep, de hobby, de favoriete vakantiebestemming? Maar ook: hoe stond hij in het leven? Wat waren moeilijke momenten? Wat heeft hij u geleerd, wat betekende hij voor u?

Verhalen verbinden

Ritueelbgeleider geeft betekenis aan uitvaart

Ritueelbgeleider geeft betekenis aan uitvaart

Al deze verhalen en anekdotes vormen de basis voor de teksten van de uitvaartdienst. Een ritueelbegeleider werkt vaak met een symbool of een ritueel om het verhaal te bekrachtigen. De ritueelbegeleider gaat voor in de dienst, en zorgt ervoor dat alle losse onderdelen een mooi geheel vormen. Ritueelbegeleiden is maatwerk, want de uitvaart moet naadloos aansluiten bij de wensen en verhalen van de nabestaanden. Iedereen heeft een eigen verhaal, eigen muziek en eigen beelden en symbolen.

Meerwaarde

Afscheid nemen is belangrijk voor het rouwproces. Als het lukt om daar al in die eerste, zo moeilijke week liefdevol en bewust mee om te gaan, vormt dat een fijn houvast in het rouwproces dat volgt. Dat betekent niet dat u niet verdrietig meer bent, of dat het rouwen nooit pijnlijk zal zijn. Maar als u een positieve boodschap hebt verbonden aan de overledene, kunt u ook met een glimlach terugkijken.”

Meer lezen? 

kunst

Groei: van binnen naar buiten

Een zichtbaar teken van die groei is dit beeld in mijn voortuin.Mijn praktijk groeit: steeds vaker weten mensen mij te vinden voor een ritueel, een viering, een herinnermoment.

Het kunstwerk is een prachtige combinatie van de kunde en liefde van mijn ouders. Mijn moeder maakt al jaren beelden van klei voor binnen en buiten zij maakt mijn logo in klei, afgebakken in de raku-oven, dat zorgt voor de grillige glazuurlaag. Mijn vader werkt al jaren aan een enorm bootproject en kan bijna alles met hout. Hij heeft dan ook de sokkel gehakt van een boom van mijn geboortegrond. En ik ben dol op hout.

 

Het resultaat is een prachtige verbinding tussen waar ik vandaan kom, en waar ik naartoe ga. De beweging richting rituelen die ooit van binnen voelbaar werd, wordt zichtbaar voor buiten.

Zie jij ‘m staan? Waai eens aan voor een bakkie & een goed gesprek!

 

#vanbinnennaarbuiten #rituelen #ritueelbegeleiden #liefdevoorhetvak #dankbaar 

 

Aan mijn liefste kunst en rouw

“Aan mijn liefste” – kunst voor de rouwende

Zondag was ik op Begraafplaats Daelwijck voor de opening van ‘Aan mijn liefste’, Een prachtig ritueel dat kunst en troost verenigt. Ook bij de gemeente is de beweging weg van de kerken waargenomen en zij herkent een andere omgang met religie & de oude rituelen die bij dood en rouw plaatsvonden. De gemeente Utrecht zocht naar ruimte voor nieuwe rituelen, en vond deze in dit prachtige bouwwerk van Ingeborg Meulendijks. Samen met verschillende instanties, begraafplaatsen is er een traject gestart om op een andere manier een betekenisvol ritueel naar de begraafplaats te brengen: Kunst als troost.

 

Verbinding tussen buiten en binnen

Het idee achter het kunstwerk is een verbinding tussen buiten en binnen. Tussen hier en daar, tussen de levenden en de doden. Het bouwwerk omringt een prachtige eik. De dubbelwandige muren zijn de bewaarplaats voor brieven aan jouw overledene. Aan de buitenwand zijn zachte schrijfnissen vormgegeven. Aan de binnenkant is ruimte voor een gedenktegeltje. Het schuine dak geeft, als het regent, een tranensluier voor de tegeltjes. Over elk aspect is nagedacht en zorgvuldig vormgegeven. 

Daelwijck is een mooie plek en vrij te bezoeken. Het kunstwerk bevindt zich vlak na de ingang op het open veld. Het schrijven van een brief aan een overledene, kan hier in alle rust en contemplatie.  Maar ook als u liever thuis schrijft, of niet in de gelegenheid bent om naar Utrecht te komen is er een oplossing: Postbode Ko zorgt er eigenhandig voor, dat de brieven die gestuurd worden aan ‘Aan mijn liefste’ in de bewaarmuur gepost worden. En daar blijven ze voor altijd.

Een mooi initiatief van de gemeente en van Daelwijck! Wil jij ook een brief sturen aan jouw liefste? Daelwijck is vrij te bezoeken. En als je niet in de gelegenheid bent om de reis naar Utrecht te maken, post je je brief dan aan:

Aan mijn liefste, (eventueel naam van je dierbare)
Floridadreef 11,
3565 AM Utrecht

Voor meer informatie:

https://www.utrecht.nl/…/herdenkingskunstwerk-aan-mijn-lie…/
www.aanmijnliefste.nl

#aanmijnliefste #herinneren #rouw #kunst

Postuum

Postuum: schrijven voor later

Een cadeau ontvangen is altijd leuk, maar ‘when it ticks all the boxes…’ Deze week kreeg ik ‘Postuum’ van Hallmark Nederland een werkelijk prachtig doosje: stevig karton, eenvoudige kleur, gouden opdruk. 
 
‘Postuum’ is een uitnodiging om te schrijven, je verhalen te delen, je advies te geven. Voor je moeder, je partner, je zoon, je beste vriendin. Voor als je er niet meer bent.
Aan wie zou ik schrijven?
Peinzend over wie of aan wie ik zou schrijven, passeren alle opties de revue. Aan mijn kinderen: alle wijze lessen die ik ze nog te leren heb. (Of misschien gewoon geen wijze lessen, maar bemoeizuchtig gezanik. Kinderen moeten hun eigen weg vinden). Aan mijn ouders om ze te bedanken, omdat ze mij geleerd hebben wat doorzetten is, hoe je luistert naar mensen, voor de veilige basis en het onvoorwaardelijke vertrouwen en de liefde die ik van ze krijg. Aan mijn man, die mij altijd neemt zoals ik ben, elke dag weer. Dan ga ik heb vertellen hoezeer ik dat waardeer, en dat ik uitkijk naar nog minstens 3 x 20 jaar met hem. Aan mijn schoonouders, die mij met zoveel liefde op hebben genomen en voor mij, mijn kinderen, mijn gezin een altijd een veilige haven zijn. Maar misschien ook wel aan die vriendin, die ik toen niet begreep, en met wie het contact verwaterd is. Dat ik er nu anders tegenaan kijk. Of misschien wel aan mezelf. (Al wordt dan de naam van het doosje minder toepasselijk: ikzelf kan het na mijn dood niet meer lezen…)
 
Het doosje bevat mooi papier, stevige enveloppen met een gouden opdruk, een pen, en verzegelzegeltjes. En de potentie om jouw verhaal, wat dat dan ook mag zijn, en met wie je het dan ook wilt delen, liefdevol aan het papier te geven. ‘Papieren liefde’. 
 
Postuum zit nog in de conceptfase, een paar vroege vogels zoals ik mogen ‘m eerst uitproberen. Het zet mijn creatieve brein in ieder geval ‘aan’, heerlijk! Voor wie zou jij schrijven?
 
#paperlove #pratenoverlater #alsikdoodben #schrijfliefde #leven #dood #herinnering
Meer informatie vind je hier!
jeugdwijding

een artikel in de Volkskrant

Deze week stond er een artikel in de Volkskrant over de ‘jeugdwijding’, een rite-de-passage voor tieners. Vorig jaar op het celebrantensymposium van Universiteit voor Humanistiek hoorde ik voor het eerst over dit ritueel voor jong volwassenen. Een van de sprekers daar begeleidde jeugdkampen in Zweden.

Een week lang verdiepen jongeren op de drempel van volwassenheid zich in multiculturele, maatschappelijke vraagstukken, in het verkennen van hun plek in de maatschappij. Ze leren over muziek, poëzie, er zijn workshops over publiek spreken en debatteren. Ze spreken over zelfvertrouwen, groepsdruk, seksualiteit, wensen, geloof en dromen. De week wordt afgesloten met een publiek ritueel. Ouders en grootouders zijn getuige van de stap die hun (klein)kind zet naar volwassenheid, van hun groei en ontwikkeling.

Wat een prachtige manier om onze jongeren naar volwassenheid te begeleiden! Een rite de passage voor zowel ouder als kind: Als ouder geef je je kind vertrouwen, ruimte en toestemming om los te laten. Als kind krijg en accepteer je de verantwoordelijkheid, om zelf na te denken, om stappen te zetten naar zelfstandigheid.

Zou jij hiervoor openstaan, voor jouw kind, of voor onze jongeren?

jeugdwijding

Tieners maken een rite de passage door

 

Kiezen

Mag jij kiezen voor een ceremonie op maat?

Deze week hadden wij onverwachte gasten: vier Italianen fietsen van Amsterdam naar Rome voor het project noWalls – moreWords. Om interculturele grenzen te slechten en de gastvrijheid in mensen te vinden. Na het eten vroeg een van hen mij wat ik voor een werk doe.

“I’m a ritual guide, I conduct ceremonies and speak, mainly at funerals.”

Open monden van verbazing. Een andere optie dan vanuit de kerk begraven worden is in hun samenleving ondenkbaar. Met een van hen ging ik het gesprek aan. Hij heeft kinderen en en heeft al bedacht dat zijn kinderen straks zelf moge kiezen of ze bij een kerk willen horen, en hoe dan. En als je dan kiest om er niet bij te horen, hoe geef je dan de momenten vorm die ‘leegvallen’ zonder kerk? Hier had hij nog nooit over nagedacht, hoe dat dan moet als je komt te overlijden.

Een ceremonie, op maat gemaakt, die gaat over jou als mens, en wat jij voor anderen hebt betekend. Vormgegeven door een professional, met behulp van je familie en je vrienden. Waarin jouw eigen muziek, eigen woorden, een eigen kleur en symbool aan bod komen.

Misschien zijn de Italianen, net als steeds meer Nederlanders, óók klaar voor een persoonlijke, op maat gemaakte ceremonie met inhoud!

rouw boekrecensie

Boekrecensie: Grief Works

Stories of Life, Death and Surviving

Vorige maand kwam het boek ‘Grief Works’ uit van Julia Samuel. Julia is een psychotherapeut die zich gespecialiseerd heeft in rouw. Dit is haar eerste boek & zij neemt de lezer mee op een reis door de levens van rouwenden.

Telkens beschrijft ze aan de hand van drie of vier verhalen van cliënten een thema: ‘Als een van je ouders overlijdt’, of ‘Als je kind overlijdt’, gevolgd door een aantal reflecties op dat thema. Ze maakt je deelgenoot van haar overwegingen als therapeut, haar observaties over het familiesysteem van haar cliënten, maar schuwt ook haar eigen betrokkenheid, twijfels of emotie niet. Ik was oprecht geraakt door een van haar opmerkingen in het hoofdstuk ‘Facing your own death’, waar een cliënt -waarschijnlijk overleden- geen contact meer opnam, en hoe je je ook als professioneel begeleider nergens ‘recht’ op hebt, maar dat dat niet voorkomt dat iemand regelmatig door je hart wandelt. Herkenbaar.

Het resultaat van deze opzet is een verzameling verhalen die raken. Over mensen die vreselijk hard moeten werken om in de afgrond van rouw te kunnen kijken. Die actief aan de slag gaan met wat zij voelen, ervaren, doen. Die boos zijn, razend soms van verdriet. Of die zich schuldig voelen, die venijnig of onaardig zijn. Die hun kop in het zand steken, afleiding zoeken, de hort opgaan om te drinken. Dit boek laat rouwenden zien met al hun kleuren, met al hun eigenwijsheid, met al hun uitingsvormen. Julia kweekt begrip, geeft tips, legt uit. En dat is wat het voor mij zo waardevol maakt. Een handzaam boek dat breed raakt aan rouw en inzicht geeft in hoe je rouwenden bij kunt staan.

 

rouw boekrecensie

Hoe ga je om met rouw in je leven?

Voor iedereen

Het is geschreven voor een breed publiek: iedereen die iets meer wil weten over rouw aan de hand van praktijkvoorbeelden, kan hiermee goed uit de voeten. Wat mij als ritueel begeleider raakte, is hoe Samuels in haar contacten ook de vier niveaus analyseert, benoemt en aanraakt. Zij spreekt over de hoe rouw fysiek in je lijf kan gaan zitten. Hoe zij met een cliënt spreekt over het naderende einde, en wat het leven dan voor een betekenis heeft, over hoe weten hoe iemand is gestorven kán helpen bij het rouwen, en hoe de emoties van iemand invloed kunnen hebben op rouw of omgang met rouw. En waar zij werkt in de periode dat iemand rouw moet verweven in zijn of haar leven, werk ik in een periode waar alvast een handvat geslagen kan worden voor het verweven van die rouw.

Na alle sprekende voorbeelden focust het boek op : wat nu? Acht pilaren van kracht geven de rouwenden houvast, bevestiging en hoop. Ook in deze pilaren komen de vier niveaus aan bod: het opnieuw in balans brengen van het lijf, het brein, het hart en de geest vergt tijd, werk. Maar er is hoop. Ook op de afgrond van verlies groeit nieuw leven.

Toen ik voor het eerst over het boek las, vroeg ik me af je ‘Grief Works’ zou moeten vertalen als ‘De rouwwerken’ of als ‘Rouw werkt’? Nu ik het uit heb, denk ik dat ik het antwoord wel weet. Ik laat het echter graag even bij de vertaler, want voorlopig is er alleen een Engelse versie.

Er is ook een website gewijd aan Grief Works, waar ook de ‘pillars of strength’ ruim aandacht krijgen.

https://griefworks.co.uk
https://www.facebook.com/JuliaSamuelMBE

werk ritueel

Afscheid van werk: vaarwel Volksbank!

Gisteren zei ik vaarwel tegen De Volksbank, waar ik ruim drie jaar met veel plezier een paar uur per week heb gewerkt. Afscheid van werk, waar ik bijzondere mensen heb ontmoet. Samengewerkt met verschillende afdelingen. Klussen gedaan voor telkens weer een andere projectgroep. Veel geleerd en gelachen. Me verbaasd over bepaalde routes en gebruiken. Mijn eigen manier gevonden om daarin te staan. De laatste officiële actie is het inleveren van je laptop en je telefoon.
 
Als iemand die afscheid nemen nogal serieus neemt, was dát voor mij niet genoeg. 😉

‘Je spullen inleveren’ is een fysieke handeling, en het afscheid gaat over zoveel meer dan dat. Samen met twee anderen namen we de tijd om terug te kijken op de mooie dingen. We deelden aan de hand van vragen wat we geleerd hebben, en van wie. Wat heb je ontwikkeld? Wat neem je mee naar de toekomst? 

afscheid van werk ritueel

Ritueel afscheid van werk

Door op deze manier te kijken naar wat achter ons ligt, kunnen we vol vertrouwen deze fase afsluiten en ons richten op de toekomst. Een belangrijk ritueel moment om verder te gaan, om verder te kunnen. Met aandacht en bewustzijn een stap zetten naar een andere fase.
Met een glimlach verlieten we voor het laatst als werknemer het pand. Alledrie op pad naar ons eigen avontuur!